Tengricilik ve İnsan Bilinci: Kozmik Farkındalığın Yolculuğu

 

Giriş

Tengrici felsefe, Tanrı’yı evrenden ayrı bir varlık olarak değil, evrenin ta kendisi olarak görür. Bu yaklaşımda insan, Tanrı’dan ayrı değil; O’nun bilincinin bir ifadesidir. Yani, insanın kendi varlığını fark etmesi, evrenin kendi varlığını fark etmesidir.

Modern bilim de bilinci “evrenin en karmaşık fenomenlerinden biri” olarak tanımlar. Peki, Tengrici dünya görüşüyle bilimsel bilinç araştırmaları nerede kesişir?

1. Tengricilik’te Bilincin Yeri

• Tanrısal Öz: Tüm canlılar “kut” adı verilen ilahi yaşam enerjisinden pay taşır.

• Bilinç = Tanrı’nın Aynası: İnsan bilinç kazandığında, Tanrı’nın yaratıcı kudreti görünür olur.

• Ayrıcalık Değil Sorumluluk: Bilinç, üstünlük göstergesi değil; evrensel dengeyi koruma görevini yükler.

Tengricilik’te bilincin amacı, evrensel uyumu fark etmek ve sürdürmektir.

2. Bilimsel Perspektif: Bilinç Nedir?

Bilim, bilinci tamamen çözebilmiş değil, ancak bazı yaklaşımlar Tengricilik ile paralellik taşır:

• Kuantum Bilinç Teorileri (Penrose-Hameroff): Bilincin kökeninde kuantum süreçler olabileceğini öne sürer. Bu, Tengricilik’teki “kainat bir enerji denizidir” anlayışına benzer bir metafor sunar.

• Evrimsel Bilinç: Bilinç, evrimsel olarak gelişmiş bir “çevreyle etkileşim” aracıdır. Tengrici bakışta da bilinç, yaşamı anlamak ve dengeyi sağlamak için gelişir.

• Bütünsel Sistemler Teorisi: Evren, parçaların toplamından fazlasıdır. İnsan bilinci de evrensel sistemin bir “geri bildirim” mekanizması olarak görülür.

3. Ortak Paydalar

 

Tengrici Felsefe	Modern Bilim
Bilinç evrensel bütünlüğün tezahürüdür.	Bilinç, karmaşık sistemlerin ortaya çıkardığı bir        fenomendir.
İnsan, Tanrı’nın yaratıcılığını görünür kılar.	İnsan, evrenin kendini gözlemleme aracıdır.
Bilinç sorumluluk getirir.	Bilinç etik, çevre ve yaşam kararlarını etkiler.

        

4. Bilinç ve Ahlak

Tengricilik’te ahlak, dışarıdan verilen emirlerle değil, bilincin farkındalığıyla oluşur.
Modern nörobilim de empati, işbirliği ve adalet duygularının beynin doğal fonksiyonları olduğunu gösteriyor. Bu, ahlakın kutsal kitaplardan bağımsız olarak gelişebileceğine dair bilimsel dayanak sağlar.

Sonuç

Tengricilik ve modern bilinç araştırmaları farklı disiplinlerden geliyor olsa da, evreni kendini fark eden bir bütün olarak görme fikrinde buluşur.

Bu perspektif, insanın hem evrensel varlık hem de evrenin sorumluluk sahibi temsilcisi olduğu düşüncesini güçlendirir.

“Ben Tanrı değilim ama Tanrı’danım.
Ben evreni yaratmadım ama evrenin yaratıcılığı bende akıyor.”

Bilimsel Kaynaklar ve Dipnotlar

1. Kuantum Zihin: Orch-OR Teorisi

• Roger Penrose ve Stuart Hameroff’un geliştirdiği Orchestrated Objective Reduction (Orch OR) modeli; bilincin mikrotübüllerdeki kuantum süreçlerle açıklanabileceğini önerir 

• Penrose’un kitabı The Emperor’s New Mind bilincin algoritmik olmadığını vurgular 

• Hameroff’un kaynak sayfası da bu teoriyi detaylı biçimde açıklar 

• Şimdilerde bazı deneysel çalışmalar (örneğin mikrotübüllerdeki süperradyans) bu teoriyi yeniden gündeme getirmiştir 

---

2. Empati ve Sinirbilimsel Temeller

• Jean Decety ve diğer sosyoneurobilimcilerin çalışmaları, empati ve ahlak duygularının beynin belirli bölgelerine (örneğin ventromedial prefrontal korteks) bağlı olduğunu ortaya koyar 

• Mirror neuron (ayna sinir hücresi) sisteminin duyguların paylaşılmasını ve başkasının niyetine duygusal olarak yanıt vermeyi sağladığı düşünülmektedir 

• Nörobilim, empati eksikliğinin şiddet, toplumsal yabancılaşma gibi ruhsal problemlere yol açtığını gösteriyor 

---

3. Zihin, Bilinç ve Doğanın Çözülmesi

• Kuantum fiziği, maddenin enerji olduğunu ve evrende her şeyin enerji titreşimlerinden oluştuğunu söyler; bu, Tengrici düşüncenin “enerji denizi” metaforuyla örtüşebilir.
  (Not: Bu bağlantı metaforik ve felsefi; bilimsel olarak “tanrı kanıtı” değildir.)

Kaynaklar ve Tanıklıklar

1. **Penrose & Hameroff — Orch OR Teorisi:**
   Bilincin kuantum mikrotübüler süreçlerden ortaya çıktığını öne süren teoridir.
   Kaynaklar: Orch OR modeli (Hameroff & Penrose) thetimes.co.uk+9en.wikipedia.org+9Stuart Hameroff, MD+9

2. **Roger Penrose’ın Bilincin Doğası Üzerine Felsefi Bakışı:**
   İnsan bilincinin, hesaplanabilir algoritmik süreçlerle açıklanamayacağını savunur.
   Kitap: The Emperor’s New Mind Stuart Hameroff, MD+4en.wikipedia.org+4en.wikipedia.org+4

3. **Empati ve Ahlaki Beyin Fonksiyonları:**
   Ventromedial prefrontal korteks gibi beyin alanları, empati ve ahlaki kararlarla ilgilidir.
   Araştırma: Jean Decety ve meslektaşları en.wikipedia.org+2sciencedirect.com+2

4. **Ayna Nöronlar ve Empatik Bağlantı:**
   İnsan beyni başkalarının hareket ve duygularını benzer şekilde işler; bu sinirsel temeli gösterir.
   Kaynak: Mirror neuron araştırmaları en.wikipedia.org+1

5. **Empati Eksikliği ve Bireysel Şiddet İlişkisi:**
   Empati gelişimindeki bozulmaların ruhsal bozukluklara, toplumsal şiddete zemin hazırladığı bulunmuştur.
   Haber: Empati eksikliği ve toplumsal yansımalar theaustralian.com.au